Geen ontwikkeling zonder verbinding

Als Julie (10 jaar) na weken om 22 uur weer naar beneden komt gelopen dat ze niet kan slapen, krijgen ouders een vermoeden dat haar iets dwars zit. Dit is het moment om een gesprek met haar aan te gaan. Na een half uur komt het hoge woord eruit; Julie voelt zich sinds enkele weken gepest door een groepje van 3 jongens in haar klas. Ouders sporen Julie aan om het zelf bespreekbaar te maken bij de juf. Julie geeft aan dat ze bang is dat ze met deze 3 jongens in de klas een pestsituatie moet gaan uitpraten. Onveilig voelen zorgt ervoor dat ze het liever niet bespreekt. Het is van cruciaal belang dat ouders Julie serieus nemen in haar gevoel. Als ouders contact opnemen met de leerkracht per mail, is haar reactie dat een afspraak maken haar niet nodig lijkt. Julie dient zelf maar bij haar langs te komen, dan kunnen ze het samen oplossen. Ouders snappen de toon van de mail niet. Ze reageren neutraal en vragen nogmaals om een afspraak samen te maken. De leerkracht mailt nog éénmalig met de mededeling dat ze as woensdag een kwartier de tijd voor ouders heeft. Ouders snappen de afstandelijke toon in de mail niet, aangezien ze alleen maar willen dat Julie zich weer fijn voelt in de klas en weer goed kan inslapen. Het gesprek op woensdag verloopt moeizaam, omdat juf de 3 jongens in de klas verdedigt. Ze werken hard aan hun gedrag en het gaat al veel beter dan in het begin van het jaar, vertelt juf. Pas als ouders juf erkenning geven dat het zeker niet haar schuld is, barst juf in huilen uit. Het gesprek over Julie kan na de huilbui pas echt beginnen.

In het onderwijs wordt de gouden driehoek steeds meer omarmd. Dit betekent dat school, ouders en het kind samenwerken om een kind optimaal te begeleiden in zijn leerproces. Het kind zien en begeleiden in zijn ontwikkeling, zodat het zijn potentie op school optimaal kan inzetten. De ouderbetrokkenheid is essentieel, waarbij de leerkracht de regie behoudt. Een leerkracht heeft niet te maken met maar 1 maar soms wel 30 gouden driehoeken. Voor veel leerkrachten is het lastig om adequaat in te spelen op de verschillende ouders. Belangrijk dat de leerkracht zichzelf goed kent. Pas als iemand zichzelf goed kent, weet hij waar zijn eigen grenzen liggen en kan hij deze goed overbrengen. Als je jezelf goed kent is afstemmen en luisteren naar het verhaal van anderen makkelijker. Theoretisch is de gouden driehoek simpel, in de praktijk ligt het echter een stuk ingewikkelder. Leerkrachten wordt gevraagd vaardigheden in te zetten, die ze op de Pabo minimaal aangeboden krijgen.

In het verhaal van Julie zijn er meerdere gezichtspunten die bekeken kunnen worden:

Julie heeft een luisterend oor nodig en ouders en leerkrachten die haar helpen, stimuleren en veiligheid bieden. Het leerproces van Julie zou kunnen zijn om zelf eerder naar juf te stappen als ze last heeft van kinderen in haar klas.

Juf heeft afgelopen jaar hard gewerkt om de sfeer in de klas te verbeteren. Ze kan de kritiek van de ouders van Julie er even niet bij hebben. Het gaat nu eindelijk goed in de klas denkt juf. Als juf echter kritisch naar zichzelf is, dan merkt ze dat het heel hard werken is in de klas. Ze heeft haar handen vol aan die jongens. Nog meer kritiek is lastig te dragen voor haar. Ze hoopt in eerste instantie dat ze de ouders van Julie niet te woord hoeft te staan en dat het probleem van Julie van zelf overgaat. Ze kan het ook nog verkopen naar zichzelf, Julie is namelijk een vrolijke meid met veel vriendschappen. Als ouders blijven aandringen, gaat ze met lood in haar schoenen toch het gesprek aan.

Ouders willen graag dat juf Julie helpt op school. Ze voelen weerstand van de leerkracht en voelen zich niet gehoord door de juf. Zij hebben als doel hun dochter Julie te helpen en kunnen dit niet alleen. Ze hebben haar juf hier volop bij nodig.

In het belang van Julie zal juf haar eigen proces aan moeten gaan. Wat raakt juf in het hele proces? Zolang juf het gevoel heeft dat ze de klas niet onder controle heeft en veel werkdruk ervaart, zal ze de vraag van de ouders van Julie als extra druk ervaren. Ze zal zich nog machtelozer voelen. Mensen laten gedrag zien, waarmee ze het eigen gevoel niet hoeven te voelen. In het geval van deze juf probeert ze het gesprek met ouders te vermijden. Gelukkig komt ze hier niet onderuit, zodat ze haar eigen proces aan zal moeten gaan. Op het moment dat ouders erkenning geven aan het onderliggende gevoel van juf, komen de tranen. Juf komt bij haar gevoel. Nu kan ze loslaten en haar tranen er laten zijn. Gevoel wil altijd geleefd worden. Als je je verzet tegen je gevoel leer je jezelf nooit kennen. Dan blijf je hangen in je eigen proces en kan je de regie over het kind moeilijk voeren.

In dit geval bemoeilijkt het proces van de juf de gouden driehoek. Het kan ook heel goed zijn dat het proces van de ouders of het proces van het kind de gouden driehoek negatief beïnvloedt.

door Birgit Steijns Treen je Breen -Groei in Opvoeding en Onderwijs-