Diagnose: wie help je ermee?

Sinds 8 oktober 2017 leer ik alweer twaalf jaar van onze jongste generatie. Wat is er in die tijd veel veranderd. Ik herinner me een van mijn eerste observaties op een lagere school nog. Ik zat op het schoolplein op een bankje naast me zaten twee juffen van andere klassen. De observatie van mijn cliëntje was net zo boeiend als het gesprek tussen de twee juffen. “Moet je horen ik heb een leerling in de klas, die ik totaal niet aan het werk krijg. Hij kijkt alleen maar naar buiten”, zei de juf aan de linkerkant. “O, dat is ADD”, was het antwoord, van de andere juf. “Dat ken ik niet. Wat is dat?” “Dat is precies wat jij beschrijft. Stuur moeder even naar de huisarts voor een pilletje, genaamd Ritalin. Gegarandeerd heb je geen last meer van zijn dromerigheid.” Ik viel nog net niet van de bank af. Dat was toen het begin van de hype rond diagnosticeren. Op dit moment, anno 2017, begeleid ik een kind uit groep 6. Hij reageert sociaal niet altijd handig op klasgenootjes. De meester heeft zijn diagnose al klaar. “Duidelijk Autisme”, zei hij laatst tijdens een oudergesprek. “Ik kan hem in de klas pas echt helpen als hij gediagnosticeerd is, dan krijg ik richtlijnen om met hem om te gaan.” Hiermee was voor de leerkracht het gesprek afgesloten.

 

In de afgelopen twaalf jaar lijkt er nog niks veranderd. Deze professionele opvoeders hebben nog niet het vermogen ontwikkeld om naast het kind te staan en pedagogisch af te stemmen. Ik gun iedere opvoeder het antwoord te halen uit het kind zelf. Alleen daar kun je te weten komen wat dit unieke kind nodig heeft. Persoonlijk kan ik niets met diagnoses. Hiermee sluit ik helemaal aan bij de visie van Psychiater Jim van Os, ‘Mensen reduceren tot een diagnose is een ingreep in de identiteit1. De persoon wordt in diagnostiek geperst, met bijbehorende behandelrichtlijnen, voor een niet bestaande gemiddelde cliënt.’ Wat houdt ons opvoeders tegen om ‘het kind’ te zien in plaats van ‘de diagnose’?

 

Een diagnose geeft een gemiddelde beschrijving. De symptomen van het kind zijn daardoor nooit gelijk aan de symptomen beschreven in de diagnose. Er is niemand die precies in het gemiddelde past. Dus terecht dat een kind denkt: “Als jullie mij willen begrijpen, is contact met mij noodzakelijk. Ik begrijp mezelf net zo min als dat jullie me begrijpen. Diep van binnen ben ik de enige die mezelf echt kan begrijpen en deze informatie hebben jullie nodig, toch? Als jullie vanuit dit contact mij kunnen begeleiden, dan kan ik de verbinding met mezelf weer vinden en kunnen we samen werken naar de oplossing voor mijn probleem. Eén ding weet ik zeker; je bereikt mij niet door het stellen van een diagnose. Ik wil geholpen worden naar een persoonlijke oplossing. Mij in een diagnose persen zal als uitkomst geven dat ik er niet helemaal in pas. Ik ben immers geen gemiddelde. Ik ben ik, uniek. Ik zal me altijd moeten aanpassen. En dat is toch niet wat jullie me gunnen.”

 

Dit is niet alleen kinderwijsheid ook volwassenen zien steeds vaker in dat persoonlijke diagnostiek meer recht doet aan wie het kind is en wat het nodig heeft. Toch lopen reguliere behandeltrajecten nog altijd via een diagnose. Dat heeft met budget en protocollen te maken. De overheid of ziektekostenverzekering stellen zonder een diagnose geen budget beschikbaar. Op scholen krijgen leerlingen geen hulpmiddelen of speciale behandeling zonder diagnose. Opvallend is dat ik in mijn praktijk regelmatig kinderen zie van GZ psychologen en huisartsen. Degenen die vanuit hun professie diagnosticeren, kiezen voor hun eigen kind een psychotherapeutische begeleiding waar geen diagnose gesteld wordt. Ze willen dat hun kind geen diagnose krijgt voor het leven. Ze willen een behandeling waar hun unieke kind gezien wordt en een persoonlijk afgestemde begeleiding krijgt. Ze kiezen bewust wat het beste voor hun kind is.

 

Dankbaar voor het lef dat Jim van Os heeft om niet alleen anders te denken maar ook de kritische vragen te stellen. Ik beweeg graag mee en vul graag aan, om het verschil te maken voor onze toekomstige generaties. Doe jij ook mee? #CHANGEforGENERATIONStoCOME

door Edith Steijns Treen je Breen -Groei in Opvoeding en Onderwijs-

  1. In de krant: Jim van Os, Mensen reduceren tot een diagnose is een ingreep in de identiteit, in: volkskracht, 21 oktober 2017